Sluiten van de mond

De laatste verzorgingshandelingen zijn het sluiten van de mond en de oogleden. Dit vereist een juiste vaardigheid. Met name omdat de stand van de mond de gezichtsuitdrukking bepaald. Deze wetmatigheid geldt ook als iemand is overleden. De lijkstijfheid zal ook optreden in de kaakspieren om vervolgens na ongeveer twee dagen weer af te nemen. Dit betekent dat de mond zo goed mogelijk gesloten moet worden ook al moet de laatste verzorging nog plaats vinden. Met name een huisarts zal hier op moeten letten of een verpleegkundige in het ziekenhuis. De praktijk leert dat dit niet altijd gebeurt met als gevolg dat de overledene met een open mond blijft liggen wat zeker de eerste 24 uur moeilijk is te corrigeren. Dit is eenvoudig te voorkomen of te verminderen door bijvoorbeeld tijdelijk een handdoek onder de kin aan te brengen. Deze kan verwijderd worden totdat de mond op een deskundige wijze wordt gesloten.

Voor het sluiten van de mond bij een overledene zijn een aantal mogelijkheden:

  1. Het gebruik van een kinsteuntje
    Dit verdient niet onze voorkeur. In veel situaties sluit het de mond niet voldoende. Na één, twee of drie dagen zullen de kaakspieren ontspannen waardoor de mond toch weer open gaat. Daarbij komt nog het feit dat door het gebruik van kinsteuntjes de kans aanwezig is dat de huid wordt beschadigd. Een ander punt is dat een kinsteuntje zichtbaar blijft. Tenzij het weggewerkt kan worden door een kraagje van een trui of overhemd. Als iemand is opgebaard op bed of in een kist dan wordt het meest gekeken naar het hoofd en het bovenlichaam. Hierdoor vallen aangebrachte hulpmiddelen extra in het zicht.
  2. Het gebruik van lijm
    Dit is een toepassing die wij nooit gebruiken. Gebruik van lijm voor dit doeleinde zien wij eerder als een teken van afwezige deskundigheid op het gebied van overledenenverzorging. De mond krijgt in bijna elke situatie een extra onnatuurlijke uitdrukking. Eigenlijk zien wij dit als barbaars middel.
  3. Aanbrengen van een hechting
    De hechting wordt aangebracht op een zodanige wijze waardoor de kaken op elkaar blijven. Het is een toepassing die niet zichtbaar is en in bijna alle situaties doeltreffend. Ook bij de spierontspanning van de kaken zal de mond gesloten blijven. Deze mogelijkheid verdient onze voorkeur. Het vereist wel een goede vaardigheid waarbij de beschikking moet zijn over de juiste instrumenten. Wij vinden het belangrijk om aan nabestaanden uit te leggen hoe de mond op de juiste wijze gesloten kan worden. Wij zullen dus nooit onbesproken een hechting aan brengen. In situaties waarin geen hechting aangebracht kan worden of omdat de nabestaanden bezwaar maken tegen deze verrichting, dan gebruiken wij een kinsteuntje.

Het sluiten van oogleden van een overledene levert in veel situaties geen problemen op. Wij gebruiken bij het sluiten van de oogleden zogenaamde plastic oogkapjes. Deze worden onder de oogleden aangebracht. Het is een kapje met daarop soort stipjes die het ooglid tegenhouden. Hierdoor blijven de oogleden gesloten. Het oogkapje heeft ook een andere functie. Namelijk de vormgeving van de ogen. Na het overlijden zal het vocht, wat aanwezig is in de oogbol, wegtrekken. Het gevolg is dat de oogbol inzakt. Dit geeft een akelig aanzien bij een overledene. Deze oogkapjes voorkomen dit aanzicht.