Geschiedenis

Laten wij eens heel ver terug gaan in de tijd. Zo'n 2500 jaar voor Christus. Even voor u als vergelijking een herkenningspunt. Abraham, die helemaal aan het begin van de bijbel in Genesis 12 genoemd wordt, leefde ongeveer 2100 jaar voor Christus. Dan hebt u een beetje een gevoel waarover wij het hebben.

In die tijd, in die oudheid, de tijd van Abraham, werden in Nederland hele bijzondere monu menten gebouwd. Monumenten die bestemd waren voor de overledenen. De mensen die hier toen leefden hadden een bijzondere zorg voor hun doden. Waar hebben we het over? Misschien raad u het al. We hebben het over de hunebedden. Misschien heeft u ze wel eens gezien. Die enorme, kolossale stenen in Drenthe, die daar zijn opgestapeld. Een hunebed. Een prehistorisch monument. Hune dat komt van huinen, dat betekent reuzegroot. Even heel kort door de bocht gezegd: een reuzegroot bed.

Deze hunebedden (grote bedden) die gemaakt werden in een tijd waarin, voor christelijke begrippen, heidens bijgeloof hoogtij vierde. Mensen, de Germanen, vereerden de weergoden. Mensen aanbaden de maan, de zon en noem maar op. De namen van de dagen van de week herinneren er ons nog steeds aan. De maandag, de donderdag en niet te vergeten de zondag. Mensen van toen geloofden in een maangod, de god van de donder, maar niet te vergeten ook de zonnegod, de god van het licht. De meeste hunebedden liggen dan ook van west naar oostelijke richting. Gericht naar de opkomende zon, gericht naar het licht. Mensen geloofden toen in een leven na dit leven. Zij het dan niet met een uitgangspunt zoals christenen dit doen.

Dit gericht zijn naar het oosten, naar het licht, dat is iets dat eeuwenlang zo is gebleven. Vergeet niet dat mensen vroeger gedwongen werden om christen te worden. Vandaar dat waarschijnlijk veel bijgelovige gewoonten in het christendom zijn binnengedrongen. Het is zelfs zo dat men later in het christelijke tijdperk kerken bouwde met de toren aan de westzijde. Mensen gingen onder de toren de kerk binnen en liepen zo van het westen in de kerk richting het oosten. Mensen liepen symbolisch naar het licht. Dat was de gedachte.

We zullen even heel dicht bij huis blijven. In de Alblasserwaard zijn veel kerken met de toren aan de westzijde. Denk bijvoorbeeld aan de kerk van Giessenburg, Noordeloos, Hoornaar, Goudriaan, Lexmond, Tienhoven, Schoonhoven, allemaal zijn ze gebouwd met de toren aan de westzijde. Men loopt onder de toren de kerk binnen richting het oosten, richting het licht. Nu maken velen van het licht wel Licht met een hoofdletter, van mij mag dat, niets mis mee, als we maar niet vergeten dat het een gedachte is die zijn oorsprong heeft in het aanbidden van weergoden, in dit geval de zonnegod.

Hunebedden, een bijzondere vorm van begraven met als doel een eeuwigdurende bestemming. Nu naar de crematies. Velen denken vandaag de dag dat cremeren een moderne vorm van dodenbezorging is. De opkomst van fabrieken maar ook van grote steden, de overbevolking zouden oorzaken zijn. Maar niets is minder waar. Cremeren is niet nieuw. Ook in vroeger tijd, zelfs tot zo'n 1000 jaar (let op) voor Christus, werden mensen gecremeerd. We moeten wel bedenken dat mensen in vroeger tijd te maken hadden met epidemieën en daarom lijkverbran ding noodzakelijk was. De komst van het christendom heeft heel veel veranderingen gebracht in de begraafgewoonten. Het cremeren werd door de kerk verboden. Het lichaam moest in de aarde begraven worden.

In de bijbel komen we op 1 plaats tegen dat de Joden lichamen verbranden. Dat is in 1 Samuel 31 : 12-13) Daar staat dat het lichaam van koning Saul en de lichamen van zijn zonen te Jabes verbrand werden. Daarna werden hun beenderen meegenomen. Deze werden onder "het geboomte" begraven waarna er 7 dagen gevast werd. In de bijbel is dit het enige voorbeeld van een crematie/lijkverbranding. Maar wil dat zeggen dat zoiets toen maar 1 keer voorkwam? Ik denk het niet.

Nu even ter vergelijking. Saul leefde ongeveer zo'n 1000 jaar voor Christus. We hadden het net ook over de periode van 1000 voor Christus. Kennelijk was het dus zo als mensen bang waren voor epidemieën, dat men overging tot cremeren. Dat deed men in de oudheid in Nederland, dat deed men dus ook in Israël. Bij de oude Germanen, stond geloof in een leven na dit leven centraal en daarom werden zelfs hunebedden gebouwd. In Israël moesten lichamen begraven worden. Maar omdat Saul en zijn zonen (het is erg om te zeggen) lange tijd dood gelegen hadden was men bang voor een epidemie en daarom werden hun lichamen verbrand.

Zowel in de oude geschiedenis van Nederland als in de bijbelse tijd werd cremeren dus niet gelijk gesteld met begraven. De toekomstverwachting en het denken aan hogere machten was hiervan de oorzaak. Dat is dus iets anders dan het veel gehoorde argument van christenen: Ja, Jezus is begraven en wij moeten zijn voorbeeld volgen. Net hebben we gezien dat 1000 jaar hiervoor, voordat Jezus hier op aarde was, dat er toen al een veroordeling van de crematie was. De toekomstverwachting, daar had het mee te maken. Het leven na dit leven.

Huidige situatie

We zeiden al eerder: in 1968 werden crematie en begraven gelijk gesteld. Er zijn veel mensen die deze gelijkstelling in verband brengen met de bevolkingstoename. Men zegt dan dat er eenvoudigweg niet de mogelijkheid is om begraafplaatsen te creëren in bijvoorbeeld grote steden. Neem Londen, neem New York. Daar is het inderdaad zo dat het overgrote merendeel gecremeerd word. Je moet daar al tot de welgestelden behoren om een begrafenis te kunnen betalen. Daar is het ook zo dat uitvaartdiensten gehouden worden zonder de aanwezigheid van de kist met de overledene. Die is dan meestal al met 4 of 6 tegelijk naar een crematorium gebracht. Een rouwstoet behoort daar bijna niet tot de mogelijkheden.

Maar wat zie je wel als je in Londen komt. En nu komen we bij een belangrijk punt. Ik (Jan) ben verschillende keren in Londen op de begraafplaatsen geweest. Daar tref je heel oude graven aan. Zonder enige problemen zie je op stenen jaartallen als 1820 - 1840 etc. Nu gaan wij naar een willekeurige begraafplaats hier in de Alblasserwaard en omgeving. Hoe oud is daar het oudste graf? Ik moet me sterk vergissen maar ik geloof niet dat hier zomaar een of twee rijen met graven te vinden zijn uit die tijd. Waarom niet? Ja, zult u zeggen, die graven zijn inmiddels geruimd? Maar dan is mijn vraag, waar blijven dan de beenderen, enz. Ja, zegt u weer, die worden bij elkaar gelegd in een apart hoekje op de begraafplaats.

Toch is dit niet altijd het geval. Weet u dat er juist ten aanzien van deze dingen nogal eens onzorgvuldigheid betracht wordt. Wij hebben foto's in ons bezit waarop een grote hoop zand afgebeeld staat. In dat zand zijn diverse schedels, botten van armen en benen, etc. te zien. Dat zand werd afgevoerd naar een stortplaats. Dat waren mensen die daar zo'n 60 a 70 jaar geleden begraven waren. Het zou je vader of moeder maar zijn....

Wat ons verbaast is de houding van met name christenen ten aanzien van deze dingen. Hoeveel keer wij op de begraafplaats niet horen uitspreken door predikanten: hier rust tot de dag van de wederopstanding. Men spreekt dan over het zaaien in de aarde. Volgens Johannes 12 : 24-25 Waar Jezus dit zelf zegt. Niets mis mee hoor! Men ging in het "toevertrouwen aan de schoot der aarde" een symbool zien van de lichamelijke verrijzenis. Maar....., ik zal me nu heel letterlijk uitdrukken, dan moet er geen graafmachine langskomen.....

Joden laten zich dit niet gebeuren. Joodse begraafplaatsen mogen niet geruimd worden. Gaat u maar eens kijken in Antwerpen of Parijs, of om dichtbij te blijven, kijk maar in Gorinchem aan de Vries Robbeweg. Tussen de drukke bebouwing kom je een joodse begraafplaats tegen, eeuwigdurend.

Ook moslims in Nederland hebben hun zaken beter voor elkaar. Deze mensen leven nog niet zo heel lang hier, maar ze hebben wel een aparte (landelijk opererende) stichting in het leven geroepen. In plaatsen waar geen eeuwigdurende graven uitgegeven worden door de gemeente hebben ze een regeling dat de stichting na elke 30 jaar opnieuw een termijn betaald. Op deze wijze proberen ze hun graven in stand te houden. En nu de christenen.....! die zijn ten aanzien van deze dingen slordiger. Zij in beduidend mindere mate hun zaken geregeld. Velen sluiten de ogen voor wat er met iemand gebeurd als de grafrust is verstreken....!